مصطفى النوراني الاردبيلي
575
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
بسيار مفيد است . « 1 » رنگ درّاج خوشرنگ و منقّش نوشته شده است و چهار قسم از اين پرنده توصيف شده است : اولى كبر ، دومى كالا ، سومى كوريا و چهارمى بهت تيتر . و همه مضر براى گرم مزاجها و مصلحش ترشيجات مىباشد . مغلّظ منى و مقوّى باه و گوشتش از مرغابى و كبوتر كثيرالغذاتر و لطيفتر مىباشد . مادهاش بيشتر توليد حافظه و درك و فهم مىنمايد . معده سرد مزاجها را تقويت مىكند ، مراره و خون و شكم آن قوت بصر را زياد و غبار را از چشم مىبرد و لكههاى پوست را از بين مىبرد . « 2 » بدلش : بلدرچين است . * دردى تعريف : آنچه ته نشين شود از روغن و غيره . « 3 » دردى بضم اول و سكون راء مهمله و كسر دال مهمله ثانى و ياء تحتانى اسم فارسى است و به عربى عكر و آن چيزى است كه ته نشين مىشود از كف عصارات و ارضيت آنها در ظرف آنها به طول زمان و مزاج آن مختلف بود به حسب مزاج اجسام كه از آن ته نشين گردد و عادت اطباء بر آن جارى شده كه در آن بر ايراد دردى سركه كفايت مىنمايند . شيخ مىفرمايد : دردى ، لايه : بهترين و سالمترين دردى سركه كهنه است و سپس آنچه شبيه آن است دردى سركه بسيار تند و قوى است ، بايد آن را بعد از خشك كردن سائيد و چون سوزاندن كف دريا بسوزانند . يعنى : بايد آن را در پارچه گل اندود يا در
--> ( 1 ) - المفردات ، ص 425 . ( 2 ) - بستان المفردات ، ص 100 . ( 3 ) - فرهنگ معين ، ج 2 ، ص 1509 .